Podwyższone stężenie hormonów tarczycy – tyroksyny (T4) oraz trijodotyroniny (T3) – prowadzi do przyspieszenia procesów metabolicznych i nadmiernej stymulacji wielu narządów oraz układów w organizmie. W efekcie mogą pojawić się różnorodne, często niespecyficzne objawy, które nie zawsze są jednoznacznie kojarzone z chorobą tarczycy. Dlatego bardzo ważne jest odpowiednie postępowanie diagnostyczne. Dowiedz się, kiedy zgłosić się do lekarza i jakie badania na tarczycę wykonać.
Z tego artykułu dowiesz się, że:
● objawy nadczynności tarczycy obejmują m.in. utratę masy ciała, tachykardię, nadpobudliwość i nietolerancję ciepła,
● istnieje również postać subkliniczna, która może przebiegać bezobjawowo,
● rozpoznanie nadczynności tarczycy opiera się na oznaczeniu TSH, FT3, FT4 i przeciwciał przeciwtarczycowych, uzupełnionym o badania obrazowe (m.in. USG tarczycy).
Nadczynność tarczycy – objawy wymagające konsultacji z lekarzem
Nadczynność tarczycy to zaburzenie endokrynologiczne, w którym dochodzi do nadmiernej produkcji hormonów tarczycy – tyroksyny (T4) oraz trijodotyroniny (T3). Hormony te odpowiadają za regulację metabolizmu, dlatego ich nadmiar wpływa na funkcjonowanie niemal wszystkich narządów i układów w organizmie.
Objawy nadczynności tarczycy są wieloukładowe i mogą naśladować inne schorzenia. Należą do nich m.in.:
● niezamierzona utrata masy ciała mimo prawidłowego lub zwiększonego apetytu,
● nadmierna potliwość i nietolerancja ciepła,
● kołatanie serca i przyspieszone bicie serca (tachykardia),
● drżenie rąk,
● nadpobudliwość, niepokój, rozdrażnienie,
● zaburzenia snu,
● osłabienie mięśni,
● częstsze wypróżnienia lub biegunki,
● zaburzenia miesiączkowania u kobiet,
● zmniejszenie libido i ginekomastia u mężczyzn.
W niektórych postaciach nadczynności tarczycy, zwłaszcza w chorobie Gravesa-Basedowa, mogą występować charakterystyczne objawy oczne, takie jak wytrzeszcz oczu, uczucie piasku pod powiekami czy światłowstręt.
Szczególną uwagę należy zwrócić na subkliniczną nadczynność tarczycy, która przebiega bez wyraźnych objawów klinicznych lub z objawami bardzo skąpymi. W tej postaci stężenie TSH jest obniżone, natomiast poziomy FT3 i FT4 pozostają w normie. Zwiększa to ryzyko rozwoju wielu schorzeń – np. osteoporozy.
Badania w kierunku nadczynności tarczycy
Rozpoznanie nadczynności tarczycy opiera się przede wszystkim na badaniach laboratoryjnych oraz obrazowych. Takie postępowanie ma na celu nie tylko potwierdzenie zaburzeń hormonalnych, ale również ustalenie ich przyczyny.
Badanie TSH, poziomu hormonów tarczycy i przeciwciał przeciwtarczycowych można wykonać np. w ALAB laboratoria. Więcej informacji o testach laboratoryjnych stosowanych w rozpoznawaniu chorób tarczycy można uzyskać na stronie https://www.alab.pl/pakiet/pakiet-tarczycowy-rozszerzony.
Badania laboratoryjne z krwi
Podstawowym badaniem jest oznaczenie stężenia hormonu tyreotropowego (TSH). W nadczynności tarczycy jego stężenie jest zazwyczaj obniżone, ponieważ wysokie poziomy hormonów tarczycy hamują wydzielanie TSH przez przysadkę mózgową (mechanizm sprzężenia zwrotnego).
Kolejnym krokiem jest oznaczenie hormonów tarczycy:
● FT4 (wolna tyroksyna),
● FT3 (wolna trijodotyronina).
W diagnostyce różnicowej istotne znaczenie mają także przeciwciała przeciwtarczycowe TRAb, anty-TPO i anty-TG, które mogą być podwyższone w chorobach autoimmunologicznych tarczycy. Dodatkowo lekarz może zlecić badania pomocnicze, takie jak morfologia krwi, próby wątrobowe czy poziom glukozy, które pozwalają ocenić ogólny stan zdrowia pacjenta i ewentualne powikłania.
Badania obrazowe
Badania obrazowe są szczególnie przydatne w ustaleniu przyczyny nadczynności tarczycy. Najczęściej wykonywane jest USG tarczycy, które pozwala ocenić m.in.:
● wielkość gruczołu,
● jego strukturę,
● obecność guzków.
W niektórych przypadkach konieczna jest scyntygrafia tarczycy, czyli badanie z użyciem izotopów promieniotwórczych. Pozwala ono ocenić aktywność poszczególnych obszarów tarczycy i różnicować przyczyny nadczynności tarczycy.
Jakie są przyczyny nadczynności tarczycy?
Najczęstszą przyczyną nadczynności tarczycy jest choroba Gravesa-Basedowa, czyli schorzenie autoimmunologiczne, w którym organizm wytwarza przeciwciała pobudzające tarczycę do nadmiernej produkcji hormonów. Inne możliwe przyczyny to m.in. wole guzkowe toksyczne, guz przysadki, stosowanie niektórych leków czy nadmierna podaż jodu.
Nadczynność tarczycy to schorzenie o zróżnicowanym obrazie klinicznym, które może znacząco wpływać na jakość życia pacjenta. Wczesne rozpoznanie i odpowiednio dobrana terapia pozwalają skutecznie kontrolować chorobę i zapobiegać powikłaniom. Bardzo ważne jest szybkie reagowanie na pierwsze objawy nieprawidłowej pracy tarczycy oraz wykonywanie regularnych badań kontrolnych.
Bibliografia:
- https://www.alab.pl/centrum-wiedzy/choroby-tarczycy-i-ich-diagnostyka/ (dostęp 02.04.2026)
- K. Łącka, A. Czyżyk, Leczenie nadczynności tarczycy, Farmacja Współczesna 2008, 1, 69-78
- M.J. Woźniak, B. Matyjaszek-Matuszek, Najczęstsze błędy w diagnostyce i leczeniu chorób tarczycy, Lekarz POZ 5/2022
