Stoisz w przymierzalni, trzymasz w rękach wyjątkowo miękki, puszysty sweter w najmodniejszym odcieniu sezonu i z ciekawością sięgasz do wewnętrznej metki. Zamiast wełny czy kaszmiru widzisz napis: „100% poliakryl”, „acrilico” albo po prostu „acrylic”. W głowie od razu pojawiają się wątpliwości – co to właściwie za materiał, czy zapewni ciepło w chłodniejsze dni i czy po kilku praniach sweter nadal będzie wyglądał dobrze?
Spis treści
Poliakryl i akryl to dokładnie ten sam materiał syntetyczny, znany w chemii jako włókno poliakrylonitrylowe (PAN). Różnica w nazewnictwie wynika wyłącznie z oznaczeń handlowych oraz tradycji językowych stosowanych na etykietach odzieżowych. W praktyce obie nazwy określają sztuczny surowiec stworzony z myślą o imitowaniu naturalnej wełny.
Najważniejsze fakty o akrylu i poliakrylu w pigułce:
- To dwa określenia na to samo włókno syntetyczne (pochodną ropy naftowej). Nazwy acrylic lub acrilico znajdziesz głównie na ubraniach z zagranicznych sieciówek.
- Jest wyjątkowo miękki, niedrogi i sprężysty, ale nie posiada właściwości termoregulacyjnych.
- To doskonały wybór dla osób uczulonych na żywą wełnę, ponieważ nie drapie i nie wywołuje podrażnień.
- Ma tendencję do mechacenia się (pilling) i wywołuje silne elektryzowanie się włosów oraz ubrań.
Poliakryl a akryl – czym właściwie różnią się te dwa pojęcia?
Ten dylemat pojawia się u większości osób, które zaczynają zwracać uwagę na składy ubrań. Często wydaje nam się, że słowo „poliakryl” brzmi bardziej chemicznie lub nowocześnie, z kolei „akryl” kojarzy się z tradycyjną dzianiną. W rzeczywistości różnica sprowadza się do nazewnictwa, które producenci odzieży stosują w zależności od kraju pochodzenia marki.
Słowo poliakryl to pełna nazwa chemiczna (odnosząca się do polimeru poliakrylonitrylu), powszechnie stosowana na rynku europejskim, zwłaszcza w krajach niemieckojęzycznych. Z kolei termin akryl jest określeniem potocznym i handlowym. Gdy kupujesz ubrania w popularnych sieciówkach, na metce możesz dostrzec również angielskie słowo acrylic lub włosko-hiszpańskie acrilico. Niezależnie od tego, który zapis zobaczysz, kupujesz dokładnie ten sam typ włókna.
Brak jednego uniwersalnego oznaczenia wynika bezpośrednio z przepisów dotyczących etykietowania tekstyliów w poszczególnych regionach świata. Przepisy Unii Europejskiej precyzyjnie określają dopuszczalne nazwy włókien, aby konsument wiedział, z jakim surowcem ma do czynienia. Kiedy więc zastanawiasz się nad relacją poliakrylu do akrylu, pamiętaj, że pod kątem użytkowym, pielęgnacyjnym i strukturalnym masz do czynienia z bliźniaczym tworzywem.
Akryl – co to za materiał i jaki jest jego skład chemiczny?
AIŻeby dobrze zrozumieć naturę tego surowca, warto przyjrzeć się jego pochodzeniu. Akryl nie jest pozyskiwany ze zwierząt ani z roślin. Włókno akrylowe powstaje w procesie polimeryzacji akrylonitrylu – związku chemicznego będącego pochodną ropy naftowej. Z biologicznego punktu widzenia akrylowi bliżej więc do plastikowej butelki niż do owczej runy.
W klasyfikacji włókienniczej przyjmuje się, że włókna akrylowe zawierają co najmniej 85% masy czystego poliakrylonitrylu (PAN). Tworzywo to opracowano w połowie XX wieku jako niedrogą i łatwo dostępną alternatywę dla naturalnej wełny. Celem było uzyskanie lekkiego, puszystego surowca, który swoim wyglądem i strukturą przypominałby klasyczną dzianinę.
Na przestrzeni lat technologia wytwarzania włókien mocno ewoluowała. Dzisiejsza tkanina czy dzianina akrylowa różni się od tej sprzed kilkudziesięciu lat – jest znacznie przyjemniejsza w dotyku i mniej sztywna. Niemniej jednak fundament fizykochemiczny pozostaje ten sam: to syntetyk o specyficznej budowie, która nadaje mu konkretne zalety, ale obarcza także zauważalnymi wadami.
Właściwości akrylu w codziennej garderobie
Każdy materiał ma swoje mocne i słabe strony. Kluczem do zbudowania funkcjonalnej i wygodnej szafy jest świadomość, jak dane włókno zachowuje się podczas noszenia. Akryl ma na tyle charakterystyczne cechy, że łatwo odróżnić go od naturalnych dzianin już po pierwszym założeniu.
Zalety ubrań z akrylu – miękkość, dostępność i trwałość koloru
Największym atutem ubrań z tego włókna jest bez wątpienia ich delikatność. Dzianina jest niezwykle miękka, sprężysta i gładka, dzięki czemu nie wywołuje swędzenia ani uczucia szorstkości. Poliakryl świetnie sprawdza się w przypadku osób o bardzo wrażliwej skórze oraz dzieci, u których naturalna wełna mogłaby wywołać reakcje alergiczne lub podrażnienia.
Kolejną zaletą jest wysoka odporność na czynniki zewnętrzne. Akryl nie przyciąga moli odzieżowych, jest odporny na działanie promieni słonecznych (nie blaknie tak szybko jak bawełna) oraz nie sprzyja rozwojowi grzybów ani pleśni. Co więcej, włókno to znakomicie przyjmuje barwniki, co pozwala producentom tworzyć swetry i dodatki o wyjątkowo nasyconych barwach, które nie spierają się nawet po wielu cyklach prania.
Wady dzianiny akrylowej – brak oddychalności i skłonność do zmechaceń
Główną wadą tego syntetyku jest jego bardzo niska higroskopijność, co oznacza, że materiał praktycznie nie pochłania wilgoci. Kiedy nosisz ubrania uszyte w 100% z akrylu, Twoja skóra nie ma zapewnionej właściwej cyrkulacji powietrza. W efekcie łatwo się spocić, a wilgoć pozostaje na powierzchni skóry, wywołując nieprzyjemne uczucie chłodu i dyskomfortu.
Drugą dużą niedogodnością jest podatność na mechacenie się (tzw. pilling). Na powierzchni dzianiny w miejscach tarcia – pod pachami, na przedramionach czy w okolicy paska od torebki – z czasem tworzą się małe kuleczki. Ponadto włókno akrylowe mocno się elektryzuje. Jeśli przy zdejmowaniu swetra słyszysz charakterystyczne strzelanie, a włosy natychmiast zaczynają się unosić, to niezawodny znak, że w składzie dominuje akryl.
